China

iPhone 14 ကို အိန္ဒိယတွင် ပိုမိုထုတ်လုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်း Apple အရိပ်အမြွက်ပြောကြား

iPhone ထုတ်လုပ်ခြင်းကို တရုတ်အပေါ် မှီခိုနေရခြင်းအား လျှော့ချရန်အတွက် ယခုမော်ဒယ်အသစ်ဖြစ်သော iPhone 14 ကို အိန္ဒိယတွင် ပိုမိုထုတ်လုပ်ရန် စီစဉ်နေကြောင်း Apple က ပြီးခဲ့သည့် တနင်္လာနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

လက်ရှိအချိန်အထိ iPhone ထုတ်လုပ်မှု၏ အဓိကနေရာမှာ တရုတ်မှာပင် ရှိနေသေးသော်လည်း တရုတ်၏ ဇီရိုးကိုဗစ် ပေါ်လစီနှင့် ထိုင်ဝမ်အရေးအခင်းကြောင့် အမေရိကန်နှင့် တရုတ်အကြား တင်းမာမှု မြင့်တက်နေခြင်းက Apple ကို စိုးရိမ်စိတ်မြင့်တက်စေခဲ့သည်။

Apple သည် iPhone 14 ရှေ့က မော်ဒယ်များကို အိန္ဒိတောင်ပိုင်း တမီလ်နာဒူတွင်ရှိသော ထိုင်ဝမ် ချစ်ပ်ပြားကုမ္ပဏီ Foxconn၏ စက်ရုံမှ အစိတ်အပိုင်းများဖြင့် ထုတ်လုပ်ခဲ့ဖူးပြီး ထိုစဉ်က တရုတ်တွင် မော်ဒယ်အသစ်ထုတ်လုပ်မှုများ စတင်ပြီး အတော်ကြာမှ ထုတ်လုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။

သို့သော် ယခုကဲ့သို့ iPhone 14 ထွက်ရှိပြီး မကြာသေးခင် ကာလမှာပင် ကြေငြာချက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းကြောင့် အိန္ဒိယတွင် iPhone 14 ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်သည် ယခင်မော်ဒယ်များထက်စောပြီး စတင်ဖွယ်ရှိကြောင်း ဈေးကွက်သုတေသီများက သုံးသပ်သည်။

ယမန်နှစ်က အိန္ဒိယတွင် iPhone အလုံးရေ ၇.၅ သန်း ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး တကမ္ဘာလုံးရှိ iPhone ထုတ်လုပ်မှု၏ ၃ ရာခိုင်နှုန်းရှိကာ ယခင်နှစ်များအတွင်း Apple ၏ ထုတ်လုပ်မှု လက်တံကို အိန္ဒိယသို့ ဖြန့်ထုတ်နိုင်ခဲ့ခြင်း၏ ရလဒ်ဖြစ်ကြောင်း လေ့လာသူများကဆိုသည်။

Apple ၏ အဆိုပါ ကြေငြာချက်သည် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီ၏ “အိန္ဒိယတွင် ထုတ်လုပ်သည်” ဟု အမည်ပေးထားသော် မဟာဗျူဟာကို ပိုမိုအားပေးရာ ရောက်မည်ဖြစ်ပြီး မိုဒီသည် အဆိုပါ ပေါ်လစီအရ နိုင်ငံတကာရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုများကို အိန္ဒိယသို့ ပိုမိုဝင်ရောက်လာရန် ဖိတ်ခေါ်ထားသည်။

Apple ၏ ပြောကြားချက်တွင်တော့ iPhone 14 ကို အိန္ဒိယတွင် စတင်ထုတ်လုပ်ရန် စိတ်လှုပ်ရှားနေပြီး ယခုနှစ်တွင် iPhone အလုံးရေ ၁၁ သန်း အထိ အိန္ဒိယတွင် တိုးမြှင့် ထုတ်လုပ်သွားရန် မျှော်မှန်းထားကြောင်း ပါရှိသည်။

ကူးယူဖော်ပြခွင့်မပြုပါ။
Source: The Jakarta Post, Aljazeera
Photo: Tribune India

လောင်းကစားကုမ္ပဏီ ၁၇၅ ခုကို ဖျက်သိမ်း၍ တရုတ်နိုင်ငံသား လေးသောင်းကို နေရပ်ပြန်ပို့မည့် ဖိလစ်ပိုင်

ဖိလစ်ပိုင်တွင် တရုတ်နိုင်ငံသားများ လာရောက်ဖွင့်လှစ်၍ နာမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြားနေသော အွန်လိုင်းလောင်းကစား ကုမ္ပဏီများကို တိုက်ဖျက်ရန် စီမံချက်အရ လောင်းကစားကုမ္ပဏီ ၁၇၅ ခုကို ဖျက်သိမ်း၍ ၎င်းတို့တွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေကြသော တရုတ်နိုင်ငံသား လေးသောင်းကို နေရပ်ပြန်ပို့သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဖိလစ်ပိုင် တရားရေးဌာနက ပြီးခဲ့သည့် တနင်္လာနေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

တရုတ်ပြည်မကြီးတွင် လောင်းကစားလုပ်ငန်းများကို တရားဝင် ခွင့်ပြုထားခြင်း မရှိသေးကြောင့် အဆိုပါ လောင်းကစားကုမ္ပဏီများသည် ဥပဒေအရ ချောင်ချိသော ဖိလစ်ပိုင်တွင် ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှ စတင်အခြေချခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ပြီး တဖြည်းဖြည်းကြီးထွားလာကာ ၎င်းတို့၏ သားကောင်အများစုမှာ ပြည်မကြီးမှ တရုတ်များ ဖြစ်ကြသည်။

၎င်းတို့ ခေတ်ကောင်းစဉ်ကာလတွင် အဆိုပါ ကဏ္ဍ၌ အလုပ်လုပ်ရန် ဖိလစ်ပိုင်သို့ ရောက်ရှိနေသော တရုတ်နိုင်ငံသားဦးရေမှာ ၃ သိန်းခန့်ရှိပြီး ကိုဗစ်-၁၉ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းနှင့် ဖိလစ်ပိုင် အစိုးရက အခွန်တိုးမြှင့်ကောက်ခံခြင်းတို့ကြောင့် ယခုအခါ ယခင်လောက် မများတော့ကြောင်း သိရသည်။

အဆိုအရ လောင်းကစားကုမ္ပဏီများရှိ တရုတ်များသည် လူသတ်မှု၊ ပြန်ပေးဆွဲမှုနှင့် အခြား ပြည်မကြီး တရုတ်များအပေါ် လိမ်လည်မှုများ ပြုလုပ်နေကြောင်း တိုင်ကြားမှုများစွာ ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် ယခုကဲ့သို့ တိုက်ဖျက်ရေး စီမံချက် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဖိလစ်ပိုင် တရားရေးဌာန၏ ပြောရေးဆိုခွင့် ရှိသူကဆိုသည်။

ယခုဖျက်သိမ်းမှုတွင် ပါဝင်သည့် လောင်းကစားကုမ္ပဏီများတွင် လိုင်စင်သက်တမ်းကုန်နေသည့် ကုမ္ပဏီများ၊ အမှုအခင်းနှင့် ပတ်သတ်သည့် ကုမ္ပဏီများနှင့် အစိုးရကို သက်ဆိုင်ရာ အခွန်အခ ပေးဆောင်ခြင်း မရှိသည့် ကုမ္ပဏီများ ပါဝင်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံသားများ ပြန်ပို့ခြင်းကိုမူ နောက်လတွင် စတင်မည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

မနီလာရှိ တရုတ်သံရုံးကတော့ ယခုကဲ့သို့ ဖိလစ်ပိုင်အစိုးရ၏ လောင်းကစားကုမ္ပဏီများနှင့် ဆက်ဆိုင်သော အမှုအခင်းများကို တိုက်ဖျက်ခြင်းအတွက် ထောက်ခံကြောင်းနှင့် ယခင် မိမိတို့ပေါ်လစီအတိုင်း လောင်းကစားခြင်းကို ဆန့်ကျင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ချက် ကြေငြာခဲ့သည်။

ဖိလစ်ပိုင်ရှိ အိမ်ခြံမြေ ကုမ္ပဏီတစ်ခုကတော့ အကယ်၍သာ တရုတ်လောင်းကစားကုမ္ပဏီများ အားလုံး ဖိလစ်ပိုင်မှ ထွက်ခွာသွားပါက ရုံးခန်းနေရာလွတ်ပေါင်း ၂၅၉ ဧကခန့် လစ်လပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ရုံးခန်းငှားခ တစ်နှစ်လျှင် ၈.၉ ဘီလီယံ ပီဆို (ဒေါ်လာ ၁၅၁ သန်းခန့်) နစ်နာသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ရိုက်တာသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါ ကုမ္ပဏီ၏ အချက်အလက်များအရ တရုတ်လောင်းကစား ကုမ္ပဏီများသည် တစ်နှစ်လျှင် တရုတ်နိုင်ငံသား ၂ သိန်းခန့်နှင့် ဖိလစ်ပိုင် ၁ သိန်းခန့်ကို အလုပ်အကိုင် ပေးထားသည့် ကဏ္ဍဖြစ်ပြီး ဖိလစ်ပိုင် စီးပွားရေး ကဏ္ဍသို့ တစ်နှစ်လျှင် ပီဆို ဘီလီယံ ၁၉၀ (ဒေါ်လာ ၃.၂၂ ဘီလီယံခန့်) ရှာဖွေပေးနေသည့် ကဏ္ဍဖြစ်သည်။

ကူးယူဖော်ပြခွင့်မပြုပါ။
Source: Reuters
Photo: Bloomberg

ထိုင်ဝမ်တင်းမာမှုအရေးကြောင့် semiconductor ချစ်ပ်များ ပြတ်လပ်မည်ကို ဥရောပ ကုမ္ပဏီများ ပူပန်

တရုတ်ပြည်မကြီးနှင့် ထိုင်ဝမ်ကျွန်းတို့အကြား တင်းမာမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသဖြင့် ထိုင်ဝမ်၏ တပိုင်းလျှပ်ကူး ချစ်ပ်ပြား (Semiconductor chip) များအပေါ် မှီခိုနေရသည့် ဥရောပ ကုမ္ပဏီများသည် အခြား ထုတ်လုပ်မှု လမ်းကြောင်း သစ်များကို ရှာဖွေရန် တိုင်ပင်လျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။

ဥရောပနိုင်ငံများတွင် အာရှနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ထိုင်ဝမ်ကဲ့သို့ ချစ်ပ်ပြားများနှင့် အိုင်စီကတ်ပြားများ အမြောက်အများ ထုတ်လုပ်နိုင်မှု မရှိခြင်းကြောင့် ဥရောပ စက်မှုနှင့် နည်းပညာ ကုမ္ပဏီများသည် ၎င်းတို့၏ ချစ်ပ်ပြားလိုအပ်ချက်များကို ထိုင်ဝမ်အပေါ် အဓိက မှီခိုနေရခြင်းဖြစ်သည်။

လက်ရှိအချိန်တွင် တရုတ်-ထိုင်ဝမ် တင်းမာမှုသည် ပြေလည်သွားခြင်း မရှိဘဲ ဆက်လက်ထိတွေ့မှုများ ရှိလာနိုင်သည်ဖြစ်ရာ ဥရောပရှိ ကုမ္ပဏီများသည် အဆိုပါ ပဋိပက္ခ၏ သားကောင်ဖြစ်လိုခြင်း မရှိသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော အကျိူးဆက်များကို တွက်ဆနေပြီး ဖြေရှင်းရန် နည်းလမ်းများကိုလည်း စဉ်းစားနေကြောင်း ဥရောပသမဂ္ဂ၏ တရုတ်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သည်ကြီးများ အသင်းက ဆိုသည်။

ကိုဗစ်ကာလအတွင်းတွင်လည်း ကုန်စည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းများ ပြတ်တောက်မှုကြောင့် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်အတွင်း တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်းသုံး ချစ်ပ်ပြားများ ပြတ်လပ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့သေးပြီး ယခုအခါတွင်လည် ပထဝီနိုင်ငံရေး အခြေအနေကြောင့် အလားတူ ပြဿနာမျိုး ထပ်မံဖြစ်ပွားရန် နီးကပ်လာသော အခြေအနေဖြစ်သည်။

ထိုင်ဝမ်သည် ကမ္ဘာ့ချစ်ပ်ပြား ထုတ်လုပ်မှု၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဈေးကွက်ဝေစုရယူထားခြင်းဖြစ်ပြီး အနောက်ကမ္ဘာနှင့် တရုတ်တို့အကြား အားပြိုင်မှုများတွင် ထိုင်ဝမ် ချစ်ပ်ပြားထုတ်လုပ်မှု ကုမ္ပဏီများသည် ပိုမိုကြားညှပ်လာနေသည့် အနေအထားဖြစ်လာခဲ့သည်။

ဥရောပအနေဖြင့်မူ ၎င်းတို့၏ စက်မှုနှင့် နည်းပညာကဏ္ဍများတွင် လိုအပ်သည့် ချစ်ပ်ပြားများ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိကို ဥရောပအပြင်ဘက်ဖြစ်သော အာရှနိုင်ငံများထံမှ သွင်းယူနေရသည်ဖြစ်ရာ အဆိုပါ လမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့သွားပါက မည်မျှအထိ ဆိုးကျိုးသက်ရောက်သွားမည်မှာ မခန့်မှန်းနိုင်ကြောင်း ဗြိတိန်အခြေစိုက် ဈေးကွက်သုတေသနကုမ္ပဏီတစ်ခုက ဆိုသည်။

စီးပွားရေး အကြံပေးပညာရှင်များကတော့ ဥရောပကုမ္ပဏီများအနေဖြင့် ထိုင်ဝမ်မဟုတ်သည့် အခြားနိုင်ငံများထံမှ လမ်းကြောင်းသစ်များ စတင်ဖော်ဆောင်ထားရန် အကြံပြုထားပြီး မလေးရှားနှင့် ဗီယက်နမ်တို့သည် ထိပ်ဆုံးမှ စာရင်းပေါက်သော နိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။

အထူးသဖြင့် မလေးရှားတွင် Samsung Electronics ၏ အီလက်ထရောနစ်နှင့် ချစ်ပ်ပြားစက်ရုံ တည်ရှိနေခြင်းနှင့် ဗီယက်နမ်တွင် ထိုင်ဝမ်အခြေစိုက် Foxconn Technology ၏ စက်ရုံခွဲရှိနေခြင်းက အဆိုပါ နိုင်ငံများကို ထိုင်ဝမ်နေရာတွင် အစားထိုးနိုင်မည့် နိုင်ငံများအဖြစ် မျက်စိကျစေခြင်းဖြစ်သည်။

ကူးယူဖော်ပြခွင့်မပြုပါ။
Source: South China Morning Post
Photo: History Computer

တန်ဖိုးနည်းနိုင်ငံခြားဖြစ်ဖုန်းများကို တင်းကြပ်ရန် အိန္ဒိယအစီအစဉ်မရှိ

အိန္ဒိယ၏ သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာနသည် တန်ဖိုးငွေ ဒေါ်လာ ၁၅၀ အောက် ရှိသော နိုင်ငံခြားမှတင်သွင်းလာသည့် ဈေးချိုသည့် ဖုန်းအရောင်းများအပေါ် တင်းကြပ်သည့်ဥပဒေများ တင်သွင်းရန် အစီအစဉ်မရှိကြောင်း အငယ်တန်းဝန်ကြီးတဦးက တနင်္လာနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

နယူးဒေလီအခြေစိုက်အစိုးရအနေဖြင့် ပြည်တွင်း ထုတ်လုပ်သူများအတွက် ဈေးကွက်မြှင့်တင်မှုများပြုလုပ်နိုင်သည်ဟု သတင်းများထွက်ပေါ်အပြီးတွင် ပြည်ပမှ တန်ဖိုးနည်းဖုန်းများအတွက် ယခုကဲ့သို့ ယူဆချက်များထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

အိန္ဒိယထုတ် ဖုန်းများရှင်သန်ရေးအတွက် တရုတ်ထုတ်ဈေးပေါပေါ ဖုန်းရောင်းချမှုများအား ကန့်သတ်သွားရန် ရှိမရှိ မေးခွန်းများအကြား အငယ်တန်းဝန် ရာဂျစ် ချန်ဒရာဆယ်ခါ (Rajeev Chandrasekhar) က ပြန်လည်ဖြေဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယရူပီး ၁၂,၀၀၀ (ကန်ဒေါ်လာ ၁၅၀) အောက် ပစ္စည်းများအတွက် တင်းကြပ်မှု ရှိမရှိ အများက သိလိုနေကြခြင်းလည်းဖြစ်သည်။

မစ္စတာ ရာဂျစ်က အိန္ဒိယအစိုးရအနေဖြင့် ဒေါ်လာ ၃၀၀ ဘီလျံ တန်ဖိုးရှိလာမည့် အီလက်ထရွန်းနစ်ထုတ်လုပ်ရေးဈေးကွက်သို့ သွားနေကြောင်းနှင့် လာမည့် ၂၀၃၅-၂၆ တွင် တင်ပို့ကုန်၌ electronics devices များက ဒေါ်လာ ၁၂၀ ဘီလျံ အထိရှိလာရန် မျှော်လင့်ထားသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
လက်ရှိထုတ်လုပ်ရေးဈေးကွက်တန်ဖိုးမှာ ဒေါ်လာ ၇၆ ဘီလျံ အထိ အိန္ဒိယ၌ ဖြစ်ထွန်းနေသည်။

၎င်းတို့ထုတ်ပြန်ထားသော စစ်တမ်းပါ အချက်အလက်များအရ လူဦးရေကဏ္ဍကိုကြည့်၍ တင်ပို့ကုန်ကဏ္ဍကို အားကောင်းမောင်းသန် တိုးချဲ့ရန်လိုနေသည်ဟု သူက ဆိုပြီး တင်ပို့ကုန်ကြောင့် ကုန်စည်ထုတ်လုပ်စီးဆင်းရာ Supply Chain တလျှောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများမြင့်တက်ရန် ထပ်မံဖန်တီးပြီးသားဖြစ်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ဩဂုတ်လထဲတွင် အိန္ဒိယက တရုတ်ထုတ် ဈေးပေါသည့် ဖုန်းများကို ကန့်သတ်ရန် ရည်ရွယ်နေကြောင်း အယ်ဂျာဇီယာ သတင်းဌာနအပါအဝင် သတင်းစာများက အကြိမ်ကြိမ် ရေးသားခဲ့သည်။

ကူးယူဖေါ်ပြခြင်းခွင့်မပြုပါ။
Source: Reuters Business, Money US News, Business Standard, Al Jazeera
Image: Taipei Times

တရုတ်၏ ရုရှားကျောက်မီးသွေးတင်သွင်းမှု ၅ နှစ်အတွင်းအမြင့်ဆုံးရောက်

ဇူလိုင်လအတွင်းက တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရုရှားကျောက်မီးသွေးတင်သွင်းမှုသည် ယမန်နှစ်ကာလတူအခြေအနေထက် ၁၄% မြင့်တက်ကာ ၅ နှစ်အတွင်း အမြင့်ဆုံးပမာဏသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ရုရှားအား အနောက်နိုင်ငံများက ယူကရိန်းအရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ပိတ်ဆို့ထားချိန်တွင် တရုတ်က လျှော့ဈေးများဖြင့်ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ရုရှားထံမှ ဇူလိုင်လအတွင်း ဝယ်ယူခဲ့သည့် ကျောက်မီးသွေးမှာ ဒေါ်လာ ၇.၄၂ သန်း ဖိုးဖြစ်သည်ဟု တရုတ်အခွန်ဌာနက စနေနေ့ (ယမန်နေ့) တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ဥရောပသမဂ္ဂက ရုရှားကျောက်မီးသွေးများကို တားမြစ်သည့် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက် ဥပဒေမတိုင်မီကတည်းက အနောက်နိုင်ငံများသည် ရုရှားမှ ကုန်စည်တင်သင်္ဘောများကို အဝင်မခံတော့ချေ။
အဆိုပါစီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများက ရုရှားအား တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယကဲ့သို့ ဝယ်လက်များထံသို့ လျှော့ဈေးဖြင့် အမြောက်အများရောင်းချစေရန် တွန်းအားဖြစ်စေခဲ့သည်။

အပူစွမ်းအင် ၅၅၀၀ ကီလိုကယ်လိုရီပမာဏရှိ ရုရှားကျောက်မီးသွေး ၁ တန်လျှင် ဒေါ်လာ ၁၅၀ ခန့်ဖြင့် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်လျက်ရှိပြီး အဆိုပါ စွမ်းအင်နှင့်ပမာဏတူသော ဩစတေးလျ၊ နယူးကာဆယ်ဆိပ်ကမ်းထွက် ကျောက်မီးသွေးမှာ ၁ တန်လျှင် (FOB ဈေး) ဒေါ်လာ ၂၁၀ ကျော်ရှိနေသည်။

တရုတ်နိုင်ငံသားကုန်သည်အချို့သည် လာမည့် စတုတ္ထ ၃ လပတ်ကာလ – Q4 တွင် တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းသို့ ရုရှားကျောက်မီးသွေးများ ပိုမိုဝင်လာစေရန်မျှော်လင့်နေသည်။

ကူးယူဖေါ်ပြခြင်းခွင့်မပြုပါ။
Source: Money US News, Reuters,
Image: Reuters

တရုတ်ကုမ္ပဏီက ဆူဒန်နိုင်ငံသို့ ကုန်တင်ရထားတွဲများတင်ပို့

တရုတ်ကုမ္ပဏီ CRRC Ziyang က အာဖရိက၊ ဆူဒန်နိုင်ငံသို့ ကုန်တင်ရထာတွဲများ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်ဟု ဆူဒန်ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဟီရှန် အဘူဇိဒ် (Hishan Abu-Zaid) က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်ဟု သိရသည်။
အဆိုပါ ရထားတွဲများ၏ တန်ဖိုးမှာ ဒေါ်လာ ၅၁.၆ သန်း ဖြစ်ပြီး ဆူဒန်အနေဖြင့် တရုတ်ကုမ္ပဏီအား ကြိုတင်ပေးချေငွေ ၃၀% ပေးချေထားသည်ဟု ဝန်ကြီးကဆိုသည်။

CRRC Ziyang သည် တရုတ်အစိုးရပိုင် CRRC Corporation (China Railway Rolling Stock Corporation) လက်အောက်ခံကုမ္ပဏီဖြစ်ပြီး ဆူဒန်နိုင်ငံ၏ ရထားလမ်းကြောင်း ကွန်ယက်ပြန်လည်ဖေါ်ဆောင်ရေးကို တရုတ်က ပံ့ပိုးနေခြင်းဖြစ်သည်။
ဆူဒန်၏ ရထားလမ်းကြောင်းကွန်ယက်များ ပြန်လည်ဖေါ်ဆောင်ရေးစီမံကိန်းမှာ ဒေါ်လာ သန်း ၆၄၀ ခန့် တန်ဖိုးရှိသည်။

ဆူဒန်နိုင်ငံသည် တောင်ပိုင်းမှ South Sudan အဖြစ် သီးခြားနိုင်ငံအဖြစ် ခွဲထွက်သွားခဲ့ပြီးနောက် နိုင်ငံ၏ ရေနံထုတ်လုပ်ရေး ၄ ပုံ ၃ ပုံမှာ တောင်ဆူဒန် (South Sudan) ဘက်ခြမ်းသို့ ပါသွားခဲ့သည်။
ဆူဒန်နိုင်ငံတွင် ယမန်နှစ်က စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် စီးပွားရေးအကြပ်အတည်းများ ဖြစ်ပွားနေစဉ်အတွင်း ရထားလမ်းစီမံကိန်းကို လုပ်ဆောင်နေခြင်းလည်းဖြစ်သည်။

ဆူဒန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲနှင့် စီးပွားရေးအခြေအနေများအကြား စီမံကိန်းမှာ ခက်ခဲနေဖွယ်ရှိပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကမ္ဘာ့ဘဏ်နှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများက ကူညီထောက်ပံ့မှုများကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။

ကူးယူဖေါ်ပြခြင်းခွင့်မပြုပါ။
Source: Railway Technology, Barrons, CRCCGC, Fora Financial
Image: Standford Edu

ထိုင်ဝမ်ကျွန်းအနီးတွင် တရုတ်၏ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုက ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို ခြိမ်းခြောက်နေ

ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြားအပါအဝင် ထိုင်ဝမ်ကျွန်းအနီးတွင် တရုတ်က ပစ်ခတ်မှုအစစ်များဖြင့် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု ပြုလုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေငြာခဲ့ပြီး ကုန်တင်သင်္ဘောများအနေဖြင့် အဆိုပါ ဧရိယာအတွင်းသို့ မဝင်ရန်နှင့် လမ်းကြောင်းပြောင်းပြေးဆွဲရန် တရုတ်က ကြေငြာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

သည့်နောက် ပြီးခဲ့သည့် ကြာသပတေးနေ့တွင် ရေတပ်နှင့် လေတပ်များပါဝင်သည့် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုကို စတင်ခဲ့ပြီး အမေရိကန် လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ နန်စီ ပလိုစီ ထိုင်ဝမ်သို့ လာရောက်သည့် ကိစ္စအပေါ် အင်အားအပြည့်အဖြင့် တုံ့ပြန်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

တရုတ် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ထိုင်ဝမ်ကျွန်း၏ ပတ်လည်တွင် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မည့် ဧရိယာခြောက်ခု သတ်မှတ်ထားပြီး ရေတပ်နှင့် လေတပ်များက လက်နက်အစစ်များဖြင့် ပတ်ခတ် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မည် ဖြစ်သောကြောင့် သင်္ဘောများနှင့် လေယာဉ်များအနေဖြင့် အဆိုပါဧရိယာများကို ရှောင်ကွင်းသွားရန် ပါရှိသည်။

ထိုင်ဝမ်အာဏာပိုင်များကတော့ ယခုစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုသည် ထိုင်ဝမ်ကို ရေကြောင်းနှင့် လေကြောင်းမှ ပိတ်ဆို့ထားသည်နှင့် တူနေပြီး ထိုင်ဝမ်ရေပိုင်နက်နှင့် ဆက်စပ်ဇုံများကို ထိပါးနေခြင်းဖြစ်သည်ဟု ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။

အထူးသဖြင့် ယခုစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုသည် ထိုင်ဝမ်၏ အချုပ်အခြားအာဏာကို ထိပါးနေခြင်းသာမက ကမ္ဘာ့အလုပ်အများဆုံး ရေလမ်းကြောင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြား၏ ကုန်စည် စီးဆင်းမှုကိုပါ ထိခိုက်နေခြင်းဖြစ်သည်။

အကျယ်အားဖြင့် မိုင် ၁၁၀ ခန့်ရှိ၍ ထိုင်ဝမ်ကျွန်းနှင့် အာရှကုန်းမြေကြီးကို ပိုင်းခြားထားသည့် ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြားသည် အရှေ့မြောက်အာရှနိုင်ငံများဖြစ်သော ဂျပန်၊ တောင်ကိုးရီးယားနှင့် တရုတ်တို့နှင့် ကျန်ကမ္ဘာ့နေရာ အနှံ့အပြားကို အဓိက ကုန်စည်ကူးသန်းပေးသည့် ရေလမ်းကြောင်းဖြစ်သည်။

လက်ရှိအချိန်တွင် ထိုင်ဝမ်ရေပိုင်နက်အတွင်း ကုန်သေတ္တာတင် သင်္ဘော အစီးရေ ၂၅၀ ခန့်ရှိနေပြီး နောက်ထပ် အစီး ၆၀ခန့်သည့် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု ပြုလုပ်မည့် ကြာသပတေးမှ တနင်္ဂနွေအတွင်း ထိုင်ဝမ်သို့ ရောက်ရှိဖွယ်ရှိကြောင်း လန်ဒန်အခြေစိုက် ရေကြောင်းဝန်ဆောင်မှုကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည့် VesselValue ကဆိုသည်။

ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးသည် ကိုဗစ်-၁၉ နှင့် ယူကရိန်း စစ်ပွဲတို့ကြောင့် လှုပ်ခတ်မှုများ ရှိနေခဲ့ရာ အီလက်ထရောနစ်နှင့် တပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်းများ အဓိက ထုတ်လုပ်သည့် ထိုင်ဝမ်တွင် ပဋိပက္ခများဖြစ်ပွားလာပါက နောက်ထပ် စီးပွားရေးအကြပ်အတည်းကြီး တစ်ခုဖြစ်လာမည်ကို လေ့လာသူများက စိုးရိမ်လျက်ရှိကြသည်။

ထိုင်ဝမ်တွင် အဓိက ဆိပ်ကမ်းကြီး ခုနှစ်ခုရှိပြီး အနောက်တောင်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသော ကောင်ရွှမ်းဆိပ်ကမ်းသည် အကြီးဆုံးဖြစ်ကာ ၎င်းသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဆိပ်ကမ်းများတွင် နံပတ် ၁၅ ချိတ်သော ဆိပ်ကမ်းလည်းဖြစ်သည်။

ထိုင်ဝမ်ရေကြောင်းနှင့် ဆိပ်ကမ်း အာဏာပိုင် အဖွဲ့အစည်းက သင်္ဘောများအနေဖြင့် အန္တရာယ်ကင်းသည့် လမ်းကြောင်းကို ရွေးချယ်ကာ ထိုင်ဝမ်သို့လာရောက်ရန် ကြေငြာချက် ထုတ်ပြန်ထားပြီး လေ့လာသူများကတော့ တရုတ်အနေဖြင့် နောက်တကြိမ်ထပ်မံ၍ ယခုကဲ့သို့ ပိတ်ဆို့မှုများ ပြုလုပ်လာလျှင် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေး ရေချိန်ကို ပြောင်းလဲမှုများစွာ ဖြစ်စေမည်ဟု သုံးသပ်ထားကြသည်။

ကူးယူဖော်ပြခွင့်မပြုပါ။
Source: Reuters
Photo: SCMP

ကားအငှါးဝန်ဆောင်မှု ကုမ္ပဏီ Didi ကို တရုတ်အာဏာပိုင်များက ဒဏ်ကြေးဒေါ်လာ ၁ဘီလီယံ ချမှတ်

ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေး ချိုးဖောက်မှုဖြင့် ယမန်နှစ်က တရားစွဲခံထားရသည့် တရုတ် ကားအငှားဝန်ဆောင်မှု ကုမ္ပဏီကို ပြစ်ဒဏ်အနေဖြင့် ဒဏ်ကြေး ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံခန့် တရုတ်အာဏာပိုင်များက ချမှတ်လိမ့်မည်ဟု အဆိုပါ ကိစ္စနှင့် အကျွမ်းတဝင်ရှိသော သတင်းရင်းမြစ်များက အတည်ပြုခဲ့သည်။

အဆိုပါ သတင်းမှာ တရုတ်အာဏာပိုင်များက တရားဝင် ထုတ်ပြန်ခြင်း မပြုရသေးသဖြင့် သတင်းရင်းမြစ်များက ၎င်းတို့မည်သူဖြစ်သည်ကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုရန် ငြင်းဆိုထားသော်လည်း အာဏာပိုင်များသည် Didi ၏ ယမန်နှစ် ဝင်ငွေ ဒေါ်လာ၂၇.၃ ဘီလီယံ၏ ၄.၇ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သော ၁.၂၈ ဘီလီယံ (ယွမ် ၈ ဘီလီယံ)ကို ဒဏ်ကြေးချမှတ်မည်မျာ သေချာကြောင်း အတည်ပြုသွားခဲ့သည်။

ယမန်နှစ်က တရုတ်နည်းပညာ ထိပ်သီးကုမ္ပဏီကြီးများဖြစ်သော Alibaba နှင့် Meituan တို့ကို ဈေးကွက် လက်ဝါးကြီးအုပ်မှုဖြင့် တရုတ်အာဏာပိုင်များက ဒေါ်လာ ၂.၇၅ ဘီလီယံနှင့် ဒေါ်လာ ၅၂၇ သန်းတို့ အသီးသီး ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ပြီးနောက် ယခု Didi ၏ အမှုသည် နောက်ထပ် ပမာဏကြီးမားစွာ ဒဏ်ကြေးချမှတ်သည့် အမှုဖြစ်လာခဲ့သည်။

သတင်းဌာနများက Didi သို့ ဆက်သွယ်၍ ထွက်ပေါ်လာသည့် သတင်းအပေါ် မှတ်ချက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း Didi က ငြင်းဆန်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Alibaba ဝန်ထမ်းဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သူ ဝီလ်ဝေချန်းက တည်ထောင်ခဲ့သည့် Didi ကားအငှားဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းသည် SoftBank နှင့် Uber Technologies တို့၏ အဓိကကျောထောက်နောက်ခံ ရရှိထားပြီး ယခင်သတင်းများအရ ၎င်းတို့သည် ဒဏ်ကြေးအတွက် ယွမ် ၁၀ ဘီလီယံခန့်အထိ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားကြောင်း သိရသည်။

တရုတ်အာဏာပိုင်များသည် Didi ကို စတင် တရားစွဲဆိုစဉ်ကတည်းက ၎င်းတို့၏ Application ကို အသုံးပြုသူအသစ်များ အဝင်နိုင်စေရန်နှင့် ပြည်တွင်းရှိ ဝဘ်ဆိုက်များတွင် ရယူသုံးစွဲခြင်း မပြုနိုင်ရန် ကန့်သတ်ထားခဲ့ရာ ယခုကဲ့သို့ ဒဏ်ကြေးချမှတ်၍ အမှုပြီးဆုံးပါက အဆိုပါ ကန့်သတ်ချက်များကို ပြန်လည် ဖြေလျှော့ပေးတော့မည်ဖြစ်သည်။

အဆိုပါ အမှုသည် Didi အနေဖြင့် ပြီးခဲ့သည့် ဇွန်လ ၂၀၂၁တွင် တရုတ်အာဏာပိုင်များ၏ ဆန္ဒကို မျက်ကွယ်ပြု၍ နယူးယော့ စတော့အိတ်ချိန်းတွင် ဝင်ရောက်ခဲ့ရာမှ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုကဲ့သို့ နယူးယော့စတော့အိတ်ချိန်းတွင် ဝင်ရောက်ပြီး ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေး ဥပဒေဖြင့် တရားစွဲခံရခြင်းဖြစ်သည်။

ထိုသို့ တရားစွဲဆိုခံရပြီး ကန့်သတ်မှုများ ခံခဲ့ရသောကြောင့် Didi ၏ ရှယ်ယာဈေးများ ကျဆင်းခဲ့ရပြီး ပြီးခဲ့သည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာတွင်တော့ Didi သည် နယူးယော့ စတော့အိတ်ချိန်းမှ ထွက်ခွာမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြန်ကြေငြာခဲ့ရသည်။

ကူးယူဖော်ပြခွင့်မပြုပါ။
Source: Reuters, AFP, The Jakarta Post
Photo: BBC

 

ဖန်လုံအိမ်ဓါတ်ငွေ့ထုတ်ကြသူများ စစ်တမ်းထုတ်ပြန်

ကမ္ဘာကြီးအား ပူနွေးလာစေမှုအပြင် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်အမျိုးမျိုးကျရောက်စေနိုင်သည့် ဖန်လုံအိမ်အာနိသင်ဓါတ်ငွေ့ – Greenhouse Gas များကို ၁၉၉၀ မှ ၂၀၁၄ အတွင်း အများဆုံးထုတ်လွှတ်သည့် ၂ နိုင်ငံမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့ဖြစ်ကြောင်း နယူးဟမ့်ရှိုင်းယားရှိ ဒါ့တ်မောက် ကောလိပ် (Dartmouth College) က ယခုလ ၁၂ ရက်နေ့ အင်္ဂါနေ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ဓါတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်ရာတွင် ၁ နိုင်ငံချင်းစီသည် ကမ္ဘာကြီးအား စီးပွားရေးအရ ဒေါ်လာ ၁.၈ ထရီလျံ (၁၈၀၀ ဘီလျံ) ကျော်ကျော်အထိ နစ်နာစေခဲ့သည်ဟု အဆိုပါ စစ်တမ်းကဆိုသည်။
သုတေသနတွင်ပါဝင်သူများက ဖန်လုံအိမ်အာနိသင်ဓါတ်ငွေ့များကြောင့် စိုက်ပျိုးရေးအထွက်နှုန်းများ လျော့ကျခြင်း၊ လုပ်သားများ၏ စွမ်းရည်ကို လျော့ကျစေခြင်း၊ လုပ်ငန်းခွင်ထုတ်ကုန်များ လျော့ကျစေခြင်း စသည်တို့ကို ဖြစ်ပွားစေခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

၎င်းတို့နောက်တွင် ရုရှား၊ အိန္ဒိယနှင့် ဘရာဇီးတို့က အသီးသီးအစဉ်လိုက်ရပ်တည်နေပြီး အဆိုပါ ၃ နိုင်ငံသည်လည်း ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို ဒေါ်လာ ၅၀၀ ဘီလျံစီ ခန့် နစ်နာစေခဲ့သည်ဟု သိရသည်။
အသေးစိတ်အချက်အလက်များရရှိနိုင်သော နိုင်ငံ ၁၄၃ နိုင်ငံအား စစ်တမ်းကောက်ယူထားခြင်းဖြစ်ပြီး ယင်းတို့ထဲတွင်မှ မည်သည့်နိုင်ငံက အခြား မည်သည့်နိုင်ငံကို (ဓါတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်မှုအရ စသည်ဖြင့်) နစ်နာစေသည့် ကိန်းဂဏန်းများပါ စစ်တမ်းတွင်ပါဝင်သည်။

ဥပမာဆိုရလျှင် ၁၉၉၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ အတွင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အိမ်နီးချင်း မက္ကစီကို စီးပွားရေးအရ ဒေါ်လာ ၇၉.၅ ဘီလျံ နစ်နာစေခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၎င်းတို့နှင့် ရပ်ဝေးမြေခြားဖြစ်သော ဖိလစ်ပိုင်ကဲ့သို့ နိုင်ငံကိုလည်း စီးပွားရေးအရ ဒေါ်လာ ၃၄ ဘီလျံ နစ်နာစေခဲ့သည်ဟု ဖေါ်ပြထားသည်။

သို့သော်လည်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဖန်လုံအိမ်ဓါတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်မှုမှာ ကနေဒါ၊ ရုရှားကဲ့သို့ နိုင်ငံများအပေါ် အပေါင်းလက္ခဏာဆောင်ခဲ့ပြီး ထို ၂ နိုင်ငံသည် (Greenhouse Gas ကြောင့်ပင်) ဒေါ်လာ ၂၄၇ ဘီလျံ နှင့် ဒေါ်လာ ၃၄၁ ဘီလျံ အသီးသီး အကျိုးရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။

ဖန်လုံအိမ်ဓါတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်မှုသည် နိုင်ငံများ၏ တည်နေရာအပေါ်လိုက်၍ ကောင်းကျိုး၊ ဆိုးကျိုးများ ဆန့်ကျင်စွာဖြစ်နေသည်ဟုလည်း ဖေါ်ပြထားသည်။
ကမ္ဘာကြီး၏ မြောက်ပိုင်း သို့မဟုတ် အလယ်ပိုင်း လက်တီကျူဒ်ရှိ နိုင်ငံများမှာ ပို၍အေးသော အကျိုးနှင့် ပိုမိုချမ်းသာသောကောင်းကျိုးများကို ဖြစ်ပေါ်နေစေသည်ဟု သိရသည်။

ကူးယူဖေါ်ပြခြင်းခွင့်မပြုပါ။ (အဆိုပါ စစ်တမ်းထုတ်ပြန်ချက် အပြည့်အစုံကို Dartmouth College ၏ တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တွင်လည်း ဖတ်ရှုနိုင်သည်။)
Source: Home Dartmouth Edu, CNBC Business
Image: A Dartmouth study calculates the economic impact of warming from greenhouse gas emissions by individual countries. (Photo by Veeterzy on Unsplash)

နှောင့်နှေးမှုများရှိသော်လည်း Polestar လျှပ်စစ်ကား ၅၀,၀၀၀ ထုတ်မည်

ဆွီဒင်ကားထုတ်လုပ်ရေး Volvo နှင့် တရုတ် Geely တို့ပူးပေါင်းဖန်တီးထားသော ဆွီဒင်အခြေစိုက် လျှပ်စစ်ကား Polestar သည် ၎င်းတို့အနေဖြင့် ကိုဗစ်ကပ်ဘေးကြောင့် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များတလျှောက် စိန်ခေါ်မှုများစွာရှိနေသော်လည်း ယခု ၂၀၂၂ အတွင်း ကားအစီးရေ ၅ သောင်း အထိ ထုတ်လုပ်ရောင်းချသွားမည်ဟု ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ကြေညာခဲ့သည်။

လက်ရှိတွင် Polestar လျှပ်စစ်ကားများကို ဇန်နဝါရီလမှ ဇွန်လအတွင်း ၂၁,၂၀၀ စီး တင်ပို့ရောင်းချခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ယင်းပမာဏမှာ ယမန်နှစ် ၂၀၂၁ ၊ ကာလတူ အခြေအနေထက် ၁၂၃% တိုးတက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

ကုမ္ပဏီ၏ ရုံးချုပ်မှာ Gothenburg မြို့အပြင်ဘက် ဆင်ခြေဖုံး Torslanda, ဆွီဒင်တွင် ရုံးစိုက်ခြင်းဖြစ်သော်လည်း ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံမှာ တရုတ်ပြည်တွင်ဖြစ်ရာ ဘေဂျင်းအစိုးရ၏ ကပ်ဘေးစည်းမျဉ်းများအကြား ထုတ်လုပ်ရေးမှာ အကန့်အသတ်ဖြင့် ဖြစ်နေခဲ့သည်။

ယင်းပြဿနာကို တစိတ်တပိုင်းဖြေရှင်းပုံပေါ်သည့် ကိစ္စမှာ Volvo သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ စက်ရုံတွင် တတိယမြောက်မော်ဒယ် Polestar 3 လျှပ်စစ်ကား ကို စတင်ထုတ်လုပ်တော့မည်ဟု အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် သောမတ် အင်ယန်လာ့တ် (CEO Thomas Ingenlath) က ကြေညာထားသည်။
ပုံမှာ – တတိယမြောက် လျှပ်စစ်ကားမော်ဒယ် Polestar 3 ဖြစ်သည်။

ကူးယူဖေါ်ပြခြင်းခွင့်မပြုပါ။
Source: CNBC Business, Polestar
Image: Auto Car UK